Joanna Lewandowska-Bieniek
Dietetyk, diagnosta laboratoryjny i fitoterapeuta w jednym! Jej pasją jest szeroko pojęte zdrowie, które wspiera dietą oraz ziołami.
Data publikacji
12/11/2025
Taka forma podania leku omija przewód pokarmowy, co ma kluczowe znaczenie w kilku sytuacjach:
Chroni substancję leczniczą przed działaniem soków trawiennych, które mogłyby osłabić jej skuteczność.
Jest rozwiązaniem dla pacjentów, którzy nie mogą przyjmować leków doustnie, na przykład z powodu wymiotów lub problemów z połykaniem.
Dlatego iniekcja domięśniowa stanowi bezpieczniejszą i skuteczniejszą alternatywę dla wielu preparatów, zapewniając ich szybkie i w pełni kontrolowane działanie.
Kluczowe dla bezpieczeństwa i skuteczności zabiegu jest wybranie odpowiedniego miejsca. Zastrzyki domięśniowe można wykonywać w kilku obszarach ciała, jednak to pośladek jest wybierany najczęściej. Dlaczego? Jego duża masa mięśniowa minimalizuje ryzyko uszkodzenia nerwów czy kości.
Najlepsze miejsce na zastrzyk w pośladek to jego górny zewnętrzny kwadrant. Aby precyzyjnie go zlokalizować, wystarczy w myśli podzielić pośladek na cztery równe części – wkłucie należy wykonać w ćwiartce położonej najwyżej i najdalej od kręgosłupa. Taka lokalizacja pozwala bezpiecznie ominąć nerw kulszowy i duże naczynia krwionośne. Inne popularne miejsca, jak mięsień naramienny (ramię) czy mięsień obszerny boczny (udo), wymagają jednak szczególnej ostrożności z uwagi na bliskość ważnych struktur nerwowo-naczyniowych.
Prawidłowe przygotowanie do zastrzyku opiera się na dwóch filarach: zgromadzeniu odpowiedniego sprzętu i rygorystycznym przestrzeganiu zasad aseptyki. Aby zapobiec zakażeniom, cały sprzęt do zastrzyków domięśniowych musi być sterylny i jednorazowego użytku.
Podstawowy zestaw do wykonania iniekcji obejmuje:
Strzykawkę i igłę o odpowiedniej długości i grubości, dobrane do rodzaju leku i budowy ciała pacjenta.
Środek do dezynfekcji skóry, np. gaziki nasączone alkoholem.
Jałowe gaziki do uciśnięcia miejsca po wkłuciu.
Rękawiczki jednorazowe dla osoby wykonującej zastrzyk.
Pojemnik na odpady medyczne do bezpiecznej utylizacji zużytej igły i strzykawki.
Co więcej, w placówkach medycznych niezbędny jest dostęp do zestawu przeciwwstrząsowego na wypadek wystąpienia u pacjenta silnej reakcji alergicznej na podany lek.
Prawidłowa technika iniekcji domięśniowej jest kluczowa dla bezpieczeństwa i skuteczności. Poniższe kroki wyjaśniają, jak wykonać zastrzyk domięśniowy w pośladek.
Przygotowanie: Osoba wykonująca zastrzyk myje i dezynfekuje ręce, a następnie zakłada jednorazowe rękawiczki. Następnie pobiera lek do strzykawki zgodnie z zaleceniami.
Lokalizacja miejsca wkłucia: Należy precyzyjnie wyznaczyć górny zewnętrzny kwadrant pośladka, aby uniknąć uszkodzenia nerwu kulszowego.
Dezynfekcja: Skórę w wyznaczonym miejscu należy dokładnie zdezynfekować gazikiem nasączonym środkiem antyseptycznym, wykonując okrężne ruchy od środka na zewnątrz. Należy poczekać, aż skóra całkowicie wyschnie.
Wkłucie: Igłę należy wprowadzić zdecydowanym, szybkim ruchem pod kątem 90 stopni do powierzchni skóry. Igła powinna być odpowiednio długa (zwykle 25-38 mm), aby dotrzeć do mięśnia.
Aspiracja: Po wprowadzeniu igły należy delikatnie pociągnąć za tłok strzykawki. Jeśli w strzykawce pojawi się krew, oznacza to, że igła trafiła w naczynie krwionośne. Należy wtedy natychmiast wyjąć igłę i powtórzyć całą procedurę w innym miejscu, używając nowego sprzętu.
Podanie leku: Jeśli aspiracja jest ujemna (brak krwi), lek należy wstrzykiwać powoli i równomiernie, aby zmniejszyć ból i dyskomfort pacjenta.
Zakończenie: Po podaniu całej dawki leku igłę należy szybko wyjąć, a miejsce wkłucia delikatnie ucisnąć jałowym gazikiem. Nie należy masować miejsca iniekcji.
Iniekcje domięśniowe, choć powszechne, nie zawsze są możliwe do wykonania. Istnieją przeciwwskazania, których znajomość jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjenta. Najważniejszym i bezwzględnym przeciwwskazaniem jest brak świadomej zgody pacjenta na zabieg.
Inne ważne przeciwwskazania to:
Zmiany skórne w miejscu wkłucia: Stany zapalne, ropnie, wysypka czy obecność tatuażu w planowanym miejscu iniekcji uniemożliwiają wykonanie zastrzyku.
Zwłóknienie tkanki: Jeśli tkanka mięśniowa lub podskórna jest stwardniała, na przykład po wcześniejszych zastrzykach, należy wybrać inne miejsce.
Zaburzenia krzepnięcia: Pacjenci ze skłonnością do krwawień lub przyjmujący leki przeciwzakrzepowe są narażeni na powstawanie dużych krwiaków.
Wstrząs i centralizacja krążenia: W stanach zagrożenia życia wchłanianie leków z mięśni jest nieprzewidywalne, dlatego preferuje się podanie dożylne.
Podejrzenie zawału serca: Iniekcja może wpłynąć na wyniki niektórych badań diagnostycznych.
Prawidłowo wykonany zastrzyk jest procedurą stosunkowo bezpieczną, ale nie jest wolny od ryzyka. Najczęstsze powikłania po iniekcji są zazwyczaj łagodne i miejscowe – jak ból, zaczerwienienie, obrzęk czy niewielki krwiak. Należy jednak pamiętać, że niektóre komplikacje mogą być znacznie poważniejsze.
Poważniejsze powikłania, choć rzadsze, mogą obejmować:
Zakażenie i ropień: Mogą wystąpić, jeśli nie zostaną zachowane zasady aseptyki.
Uszkodzenie nerwu: Szczególnie groźne jest uszkodzenie nerwu kulszowego przy nieprawidłowym wyborze miejsca w pośladku, co może prowadzić do bólu, a nawet niedowładu.
Uszkodzenie naczynia krwionośnego: Podanie leku do naczynia może wywołać zator lub silną reakcję ogólnoustrojową. Dlatego tak ważna jest próba aspiracji.
Martwica tkanek: W rzadkich przypadkach może dojść do obumarcia tkanki w miejscu wstrzyknięcia.
Choć ryzyko istnieje, przestrzeganie prawidłowej techniki znacząco je minimalizuje. Jeśli jednak pojawią się niepokojące objawy – takie jak silny ból, gorączka czy narastający obrzęk – należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.
Jednym z najczęstszych pytań, zwłaszcza w kontekście długotrwałej terapii, jest to, czy można samodzielnie wykonać zastrzyk w pośladek. Odpowiedź, podyktowana względami bezpieczeństwa, jest jednoznaczna.
Czy mogę samodzielnie zrobić sobie zastrzyk w pośladek?
Nie, samodzielne wykonywanie zastrzyku w pośladek jest absolutnie zabronione i skrajnie niebezpieczne. Procedurę tę musi przeprowadzać wyłącznie wykwalifikowany personel medyczny z kilku ważnych powodów:
Brak możliwości precyzyjnej lokalizacji – samodzielne wyznaczenie bezpiecznego miejsca wkłucia (górnego zewnętrznego kwadrantu) jest praktycznie niemożliwe.
Nieprawidłowa technika – utrzymanie stabilnej pozycji i użycie obu rąk jest niewykonalne podczas samodzielnej iniekcji w tylną część ciała.
Wysokie ryzyko powikłań – próba grozi uszkodzeniem nerwu kulszowego, podaniem leku do naczynia krwionośnego lub wywołaniem zakażenia.
Zawsze należy powierzyć to zadanie pielęgniarce lub lekarzowi.
Przed przystąpieniem do iniekcji domięśniowej, przeczytaj rubrykę Przygotowanie do badania, którą znajdziesz pod opisem usługi w aplikacji Home Lab!
Nasze kanały dostępu socialmedia
