Joanna Lewandowska-Bieniek
Dietetyk, diagnosta laboratoryjny i fitoterapeuta w jednym! Jej pasją jest szeroko pojęte zdrowie, które wspiera dietą oraz ziołami.
Data publikacji
1/21/2026
TIBC (Total Iron Binding Capacity, czyli całkowita zdolność wiązania żelaza) to badanie laboratoryjne określające, ile maksymalnie żelaza może związać transferryna – główne białko transportujące żelazo we krwi. Parametr ten jest ważnym elementem oceny gospodarki żelazem w organizmie i najczęściej interpretuje się go łącznie z poziomem żelaza w surowicy, UIBC oraz ferrytyną. W praktyce TIBC pokazuje, czy organizm ma „dużo wolnych miejsc” na żelazo (co zwykle występuje w jego niedoborze), czy przeciwnie – zdolność wiązania jest już w dużej mierze wykorzystana. Podwyższone TIBC najczęściej sugeruje niedobór żelaza, natomiast obniżone może towarzyszyć stanom zapalnym, chorobom przewlekłym, chorobom wątroby lub nadmiarowi żelaza. Dzięki temu badaniu lekarz może trafniej różnicować przyczyny niedokrwistości i innych zaburzeń metabolizmu żelaza.
Badanie poziomu TIBC warto rozważyć u:
Osób z objawami niedokrwistości (osłabienie, zmęczenie, bladość skóry, duszność, bóle głowy),
Pacjentów z nieprawidłowymi wynikami morfologii krwi (np. obniżona hemoglobina, nieprawidłowe MCV),
Osób z podejrzeniem niedoboru lub nadmiaru żelaza,
Kobiet z obfitymi miesiączkami oraz kobiet w ciąży,
Osób na dietach ubogich w żelazo (np. wegan i wegetarian),
Pacjentów z chorobami przewlekłymi, stanami zapalnymi lub chorobami wątroby,
Osób z podejrzeniem zaburzeń wchłaniania (np. celiakia, choroby przewodu pokarmowego),
Osób leczonych preparatami żelaza – w celu kontroli skuteczności terapii,
Pacjentów z podejrzeniem hemochromatozy lub innych chorób przebiegających z nadmiarem żelaza.
Gdy występują objawy sugerujące niedokrwistość lub inne zaburzenia metabolizmu żelaza.
Gdy wyniki morfologii krwi, poziomu żelaza, ferrytyny lub UIBC są nieprawidłowe.
W trakcie diagnostyki przyczyn niedokrwistości – zawsze jako element „pakietu żelazowego”.
Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia niedoboru żelaza – w celu oceny skuteczności terapii.
Przy podejrzeniu nadmiaru żelaza (np. hemochromatozy) lub w chorobach przewlekłych.
Jak często badać poziom TIBC?
Jednorazowo – gdy służy do wstępnej diagnostyki.
Co kilka tygodni lub miesięcy – podczas leczenia niedoboru żelaza lub monitorowania zaburzeń gospodarki żelazem.
Okresowo – u osób z chorobami przewlekłymi lub nawracającymi problemami z poziomem żelaza, zgodnie z zaleceniami lekarza.
Ostateczną decyzję, kiedy i jak często badać TIBC, zawsze podejmuje lekarz w zależności od objawów i wyników innych badań.
Do badania poziomu TIBC warto przygotować się podobnie jak do innych badań krwi oceniających gospodarkę żelazem:
zgłoś się na badanie na czczo – najlepiej po 8–12 godzinach bez jedzenia,
unikaj przyjmowania preparatów z żelazem na 24–48 godzin przed badaniem (chyba że lekarz zaleci inaczej),
w dniu poprzedzającym badanie nie spożywaj alkoholu i unikaj bardzo obfitych posiłków,
postaraj się nie wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego na dzień przed pobraniem krwi,
jeśli przyjmujesz na stałe leki lub suplementy, poinformuj o tym lekarza – niektóre mogą wpływać na wyniki,
na badanie przyjdź wypoczęty i nawodniony (można pić wodę).
Przestrzeganie tych zasad pomaga uzyskać bardziej wiarygodny wynik i ułatwia jego prawidłową interpretację.
Normy stężenia UIBC w surowicy (orientacyjne):
Normy mogą różnić się między laboratoriami i są zależne od metody analizy próbki.
Niedobór żelaza i niedokrwistość z jego niedoboru ↑
Przewlekła utrata krwi (np. obfite miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego) ↑
Ciąża, okres intensywnego wzrostu u dzieci i młodzieży ↑
Dieta uboga w żelazo lub zaburzenia jego wchłaniania (np. celiakia) ↑
Stosowanie doustnej antykoncepcji lub estrogenów ↑
Stany zapalne i choroby przewlekłe (np. anemia chorób przewlekłych) ↓
Choroby wątroby ↓
Nadmiar żelaza w organizmie (np. hemochromatoza) ↓
Nowotwory ↓
Niedożywienie i niedobór białka ↓
Zespół nerczycowy ↓
Częste transfuzje krwi lub nadmierna suplementacja żelaza ↓
Czy wiesz, że...
TIBC nie mierzy ilości żelaza we krwi, ale pokazuje, ile maksymalnie żelaza może „unieść” transferryna – główne białko transportujące ten pierwiastek.
W praktyce TIBC to suma żelaza związanego z transferryną i jej wolnych miejsc (czyli UIBC + żelazo w surowicy).
W niedoborze żelaza TIBC zwykle rośnie, ponieważ organizm „produkuje więcej transferryny”, próbując wychwycić jak najwięcej dostępnego żelaza.
W stanach zapalnych i chorobach przewlekłych TIBC często spada, nawet jeśli faktycznie w organizmie brakuje żelaza – to mechanizm obronny organizmu.
TIBC jest szczególnie przydatne w różnicowaniu niedokrwistości z niedoboru żelaza i anemii chorób przewlekłych.
Na wynik TIBC mogą wpływać hormony (np. estrogeny), ciąża oraz stan odżywienia, dlatego zawsze trzeba go interpretować w szerszym kontekście.
Anemia - czym jest i jakie ma objawy
Badania w diecie wegańskiej i wegetariańskiej
Nasze kanały dostępu socialmedia
